-
كروراننىڭ نوپۇسى ۋە كرورانلىقلارنىڭ كۆچۈشى
غالىب بارات ئەرك
يېقىنقى يىللاردىن بېرى مەملىكەت مىقياسىدا قوزغالغان كروران قىزغىنلىقى كىشىلەرنى قىزغىن بىر تېمىغا جەلب قىلماقتا ، ئۇ بولسىمۇ كروراننىڭ نوپۇسى قانچىلىك؟ ئ... -
بەشبالىق ۋە ئىدىقۇتنى پايتەخت قىلغان ئۇيغۇر ئىدىقۇت خانلىقى ئۇيغۇر ئورخۇن خانلىقىنىڭ داۋامى ئىدى. ئۇيغۇر ئىدىقۇت خانلىقىنىڭ تېرىتورىيىسى شەرقتە ھازىرقى جۇچۈئەنگىچە، غەرپتە بۈگۈرگىچە، جەنۇپتا تكلىماكان چۆلىگىچە، شىمالدا جەنۇبى ئالتايغىچە سوزۇلغان بولۇپ ئۇيغۇر ئىدىقۇت خانلىرى شەرقى ئۇيغۇرلارنىڭ ئادىز قەبىلىسىدىن ئىدى. ئۇلار ئۆزلىرىنى < ئىدىقۇت > ئۇنۋانى بىلەن ئاتىدى. ئۇلاردىن كىم خان بولسا < ئىدىقۇت > ئۇنۋانى قوشۇپ ئېيتىلاتتى. مەسىلەن : ئىدىقۇت بارچۇق ئارت تېكىن، ئىدىقۇت قۇجىغار تېكىن دىگەنگە ئوخشاش. قەدىمقى ئۇيغۇر تىلىدا < ئىدىقۇت > سۆزى - < بەختلىك پادىشاھ > دىگەن مەنىنى بېرەتتى. ئۇيغۇر ئىدىقۇت خانلىقىنىڭ قۇرغۇچىسى، ئۇيغۇر خەلقىنىڭ قەخرىمان ئوغلى ------ پان تېكىن مىلادىنىڭ 866 - يىلى بوكو تېكىن تەرەپىدىن ئۆلتۈرۈلدى.
-
كورلا_ئۇيغۇرچە مەنىسى<<نەزەر تاشلىماق>>.
بايىنبۇلاق_موڭغۇلچە مەنىسى<<كەڭرى يايلاق>>.
خۇشۇت_مۇڭغۇلچە<<خېخىتې>>نىڭ ئاھاڭ تەرجىمىسى بولۇپ،قەبىلىنىڭ نامى.
باغراش_مۇڭغۇلچە مەنىسى <<قەد كۆتۈرۈ... -
جۇڭغار ئويمانلىقى > دىگەن نام توغرىسىدا.
نىياز كېرىمى [ زىۋىدە ساتتار ]
جۇڭغار ئويمانلىقى شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونىمىز < دىيارىمىز > نىڭ ... -
ئىلىغا خەۋەر كەپتۇ، سوۋ–سىن تورگ بېرىپتۇ،
سوۋ–سىن تورگ ماڭسۇن دەپ ھارۋىكەشكە كۆپ پۈتۈك.
ئىلىدىكى كارۋاننى، غەمدە قالغان باشلارنى
كىرسىن ماينى تارتسۇن دەپ. ئوڭلىغان نىزام گۈدۈك.
ئۈرۈمچىنى كۆرمەككە، بىر ئىلىدىن چىققاندا،
ھارۋائالدۇق بەس–بەستە. كارۋان بېشى باش بولدى.
ئاتنى قوشۇپ يول ئالدۇق، ئاتلار سېمىز تۇلۇمدەك،
كۈن چىقماي سەھەرلىكتە. تۇياقلىرى تاش بولدى. -
تاجىك مىللىتى ھەققىدە قىسقىچاسە بايان
شېرىن قۇربان
<تاجىك>---تاجىك خەلىقىنىڭ مىللەت نامى ،مەنىسى <شاھىنىڭ تاجىسى> ياكى <خان تاجىسى >|دىگەندىن ئىبارەت. تاجىك مىللىتىنىڭ مىللەت بولۇپ شەكىللىنىشىنىڭ تارىخى ناھايتى قەدىمقى... -
مىڭ ئۆي توغرسىىدائەسسالامۇ ئەلەيكۇم مۇنبەر ئەھللى جامائەتلىرى كوپۇنچىلىرىڭلار بەلكىم ئاڭلىغان لىكىن ئۇز كۇزۇڭلار بىلەن كۇرۇپ باقمقغان قىزىل مىڭ ئۇي ...
-
قەدىمقى دەۋىردىكى مەشھۇر ئۇيغۇر سودا بازارلىرى
داۋۇت ساۋۇت
خەن، تاڭ سۇلالىلىرى دەۋرىدىكى غەربىي يۇرت ئىقتىساد ۋە مەدىنىيەت جەھەتتە تەرەققىي قىلغان، ئىچكى-تاشقى سودىسى گۇلەنگەن بىر باسقۇچقا قەدەم باسقان. بۇ دەۋىردىكى ئىقتىسادىي تە... -
< جۇڭغار ئويمانلىقى > دىگەن نام توغرىسىدا. نىياز كېرىمى [ زىۋىدە ساتتار ]
جۇڭغار ئويمانلىقى شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونىمىز < دىيارىمىز > نىڭ شىمالى قىسمىغا ... -
3. قۇملۇقتىكى كارۋانلار يېپەك يولىنى قانداق كېزىپ چىقتى ؟
ھازىر بىر جۇغراپىيە خەرىتىسىنى ئېچىپ ، ئۆزىمىزنى قۇملۇق كارۋانلىرى بىلەن راستىنلا بىللە كېتىۋاتقاندەك بىلىپ ، يېپەك يولىدا ساياھەت قىلىپ كۆرەيلى . بىز جوڭگۇنىڭ چاڭئەندىن يولغا چىققان بولاي... -
2.. بوستانلىق ۋادىلاردا نېمە ئۈچۈن شەھەرلەر بەرپا بولىدۇ
بوستانلىق ۋادا بولمايدىكەن يېپەك يولىمۇ بولمىغان بولاتتى . گېرىك تارىخشۇناسى ھېردۇتوسنىڭ سۆزى بىلەن ئېيتقاندا يېپەك يولىنى ئاخىرقى ھېساپتا بوستانلىق ۋادىلارنىڭ ئىلتىپاتى دېيىشكە بولىدۇ . ... -
تەكلىماكان ۋە تارىم دېگەن نام ھەققىدە "تەكلىماكان" ۋە "تارىم" دېگەن ناملار ھەققىدە مۇلاھىزە
شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم را... -
«تۇرپان» دېگەن ئاتالغۇ ھەققىدە
«تۇرپان» دېگەن بۇ ئىسىم قەدىمكى تارىخنامىلەردە بىر – بىرىگە ئوخشىمىغان ناملار، ھەر خىل ئاھاڭ، تەلەپپۇز، خەتلەردە خاتىرىلىنىپ كەلدى.... -
خوتەن (ئۇدۇن)
بۇرۇنىسىدا، ئۇدۇن زىمىنى ئادەمزات يوق چۆل بولۇپ، بۇ يەردە پەقەت ئەرش ئىلاھى ۋايساراۋانالا تۇرىدىكەن. ھىندى پادىشاھى ئاسۇكانىڭ شاھزادىسنىڭ بىر ئۆگەي ئانىسى بولۇپ، ئۇ ناھايىتى شەھۋەتپەرەس ئىكەن. ئۇ شاھزادىنىڭ بەك چىرايلىق ئىكەنلى... -
مەشھۇر تارىخىي شەھەر- ئالمالىقمەشھۇر تارىخىي شەھەر- ئالمالىق
قورغاس ناھىيىسىدىكى ئېقىننىڭ غەربىي قىرغىقىدا بىر قەدىمكى شەھەرنىڭ خاارابىسى بار، ئۇ 12-15- ئەسىرلەردىكى مەشھۇر شەھەر ئالمالىقتۇر.
ئالمالىق غەربىي لياۋ د...
